## The Project Gutenberg eBook of Van het toovervischje

This ebook is for the use of anyone anywhere in the United States and most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this ebook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you will have to check the laws of the country where you are located before using this eBook.

Title: Van het toovervischje

Een oud sprookje op nieuw verteld en berijmd

Author: Lambertus Cornelis Steenhuizen

Release date: March 9, 2025 [eBook #75574]

Language: Dutch

Original publication: Rotterdam: Van Nelle, 1922

Credits: Jeroen Hellingman and the Online Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net/ for Project Gutenberg

*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK VAN HET TOOVERVISCHJE ***

# Van het
Toovervischje

EEN OUD SPROOKJE OP NIEUW VERTELD EN BERIJMD

[1]

## Van het Toovervischje.

## Een oud sprookje
Opnieuw verteld en berijmd.

PIGGELMEE EN ZIJN VROUWTJE.

In het land der blonde duinen

En niet heel ver van de zee,

Woonde eens een dwergenpaartje

En dat heette „Piggelmee.”

’t Waren heel, heel kleine menschjes

En ze woonden—vrees’lijk lot,

Want ze hadden heel geen huisje—

In een ouden, keulschen pot.

[2]

Voor de zon en voor den regen—

Nooddruft had hun dat geleerd—

Hadden zij dien steenen pot, met

d’Oop’ning naar den grond gekeerd.

…’T WAREN HEEL, HEEL KLEINE MENSCHJES.… PAG. 1.

Toen een gat er in geslagen.

Klein, maar groot genoeg toch voor

Hun zoo kleine dwergenlijfjes

En daar kropen zij dan dóór.

’t Vrouwtje zorgde voor het eten

Maar.… dat eten moest er zijn,

’t Ventje ging dus daag’lijks jagen,

Schoot een haasje of konijn.

[3]

Met een heel, heel klein geweertje,

Dat gaf niet zoo’n grooten klap

En dan ging hij op zijn klompjes,

Met zijn konijntje vlug op stap.

… EN DAAR KROPEN ZE DAN DÓÓR … PAG. 2

Zóó nu wist dat dwergenpaartje

Zich te schikken in zijn lot

En zij leefden vele jaren

In hun omgekeerden pot.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Toen, wie had dat kunnen denken?

—’t Onverwachte komt altijd—,

Door een onverwachte tijding

Werd hun hart door hoop verblijd.

[4]

Op een mooien zomermorgen

Lazen z’ in de „Dwergenkrant”

Dat er was.… een „toovervischje”

Komen zwemmen naar het strand.

…’T VROUWTJE ZORGDE VOOR HET ETEN … PAG. 2

’t Vischje, dat met staart en vinnen

Vlug zich door de golven sloeg

Kon je alles, alles geven,

Als je ’t hem maar need’rig vroeg.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Doodstil werd het op dien morgen

In den ouden keulschen pot,

Want de beide dwergjes dachten

Aan hun droef en arm’lijk lot.

[5]

… Need’rig vragen … alles krijgen …

Alles en … zij hadden niets.

…’n Vischje, dat … zoo mooi kon toov’ren …

Toov’ren? … „manlief, zei je iets?”

…’T VENTJE GING DUS DAAG’LIJKS JAGEN,… PAG. 2

„Ik?—Neen”—„Zou je … manlief … durf je

Niet eens naar dat vischje gaan?”

„Vrouwtjelief, dat doe ik zeker,

Vóór je ’t zei, dacht ik er aan.”

„En,… wat wou je hem dan vragen,

Als je heusch dat vischje sprak?”

„… ’t Allereerst, dunkt mij, een huisje

Met een schoorsteen en een dak.”

[6]

„’n Huisje, echt, een heuschlijk huisje?

Durf je dat te vragen man?

Zoo een huisje met een deurtje

Waar je echt in wonen kan.

… MET EEN HEEL, HEEL KLEIN GEWEERTJE,… PAG. 3.

Ik, nog éénmaal in een huisje!

Mensch? wie had dat ooit beleefd,”

En haar kleine oogjes glimmen

Van de vóórpret die ze heeft.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

En … des morgens in de vroegte

’s And’rendaags ging Piggelmee,

Klossend op zijn kleine klompjes

Door de duinen naar de zee.

[7]

„Vischje!” riep hij reeds van verre

Met zijn handjes voor den mond,

„Vischje, kan ik je eens spreken,

Zwem je hier in d’ omtrek rond?”

… MET ZIJN KONIJNTJE VLUG OP STAP … PAG. 3.

En toen klonk er plots als antwoord

Uit de verre, wijde zee,

Zacht een zilver stemgeluidje:

„Riep je, ventje Piggelmee?”

„Ja ik! Ja ik!” riep het ventje

En hij trilde van genot;

„Vischje, och geef mij een huisje,

’k Woon maar in een steenen pot.”

[8]

„Ga maar! Ga maar!” riep het vischje,

„’t Geven kost mij niemendal,

Ga maar gauw naar huis m’n ventje,

Want je huisje staat er al.”

… LAZEN Z’ IN DE „DWERGENKRANT”.… PAG. 4.

En … vergetend te bedanken

Liep het dwergje, dol van pret

Naar.. zijn pot, maar, waar die stond, was

Nu een huisje neêrgezet.

Uit één van de vele raampjes

Riep zijn vrouwtje, o! zoo blij,

„Piggelmee! wat zeg je dáár van?

Kijk eens hier, hier wonen wij.”

[9]

Piggelmee zag met verbazing

Nu zijn keurig huisje staan

En hij wilde door het deurtje

Als een heertje binnen gaan.

HET TOOVERVISCHJE.

Maar zijn vrouwtje kwam naar buiten

„’t Huisje is wel aardig, maar

’t Zou je binnen niet bevallen.

Want het is nog lang niet klaar.

Je moet daad’lijk op je klompjes

Nog eens naar de zee gaan, man,

Want een huisje zonder meubels.

Kijk, wat hebben wij daar an!

[10]

Vraag het vischje een paar stoelen

En een tafel en een bed,

En … gordijnen voor de raampjes,

Want dat staat zoo keurig net.

En nog meer, wat wou ik zeggen,

Ja zoo véél nog, ga maar vast

Er moet nog een spiegel wezen

En ook nog een linnenkast.”

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Vroolijk fluitend, op zijn klompjes,

Ging het dwergje Piggelmee

Weer naar ’t strand en riep van verre;

„Vischje! Vischje! in de zee!”

Onbeweeg’lijk bleef de verte,

Niets te zien in zee en lucht,

Dan een eenzaam strandpluviertje,

Dat zijn heil zocht in de vlucht.

[11]

Toen kwam weer dat stemgeluidje,

Zilverzacht uit verre zee:

„Riep je mij nog eens m’n baasje?

Riep je, dwergje Piggelmee?”

.…… DOOR DE DUINEN NAAR DE ZEE .….. PAG. 6.

„Ja ik!” riep verheugd het dwergje,

„’k Dank je voor het huisje wel,

Maar ik wou zoovéél nog hebben,

Meubels en gordijnenstel.”

„Ga maar! Ga maar!” riep het vischje,

„’t Geven kost mij niemendal,

Ga maar gauw naar huis m’n ventje,

Want je meubels staan er al.”

[12]

Toen het dwergje thuis kwam, vond hij

Druk zijn vrouwtje in de weer

Met het boenen van de meubels

En zij sprak als d’ eersten keer:

.…..„VISCHJE”! RIEP HIJ UIT DE VERTE. PAG.1.

„Man, je moet nog weer terug gaan,

Want het vischje is zoo goed,

Vraag voor mij wat mooie kleêren,

En een mantel en een hoed.

Voor je zelf een flink paar schoenen

Want, zooals je zelf wel ziet,

Met die klompjes aan je voeten

Pas je in ons huisje niet.”

[13]

En.… ofschoon hij nu wat moe werd

Ging het dwergje Piggelmee,

Klossend op zijn kleine klompjes

Wéér naar ’t vischje in de zee.

…„RIEP JE”? VENTJE PIGGELMEE … PAG 7.

Gaarne liep hij door de duinen,

Maar het werd hem nu wat saai,

Boven hem vloog hoog een zeemeeuw,

Vóór hem uit een Vlaamsche gaai.

„Vischje!” riep hij reeds van verre,

„’k Zou ’t niet wagen weer zoo gauw

En zoovéél te komen vragen,

Maar ik moet wel voor mijn vrouw.

[14]

Kijk, ze wil wat kleêren hebben

En een mantel en een hoed,

En voor mij een flink paar schoenen,

„’t Vischje,” zegt zij, „is zoo goed.”

… EN VERGETEND TE BEDANKEN … PAG. 8.

„Ga maar!” riep opnieuw het vischje

„Och! ik kèn de vrouwtjes wel,

Je zult thuis reeds alles vinden

Ga maar heen en loop maar snel.”

En het dwergje thuis gekomen

Vond zijn vrouwtje reeds gekleed,

Zich bekijkend in den spiegel

En ze sprak: .… „Het doet mij leed,”

[15]

„Piggelmee, je moet teruggaan,

Want ik kan met goed fatsoen,

Nu niet uitgaan; als ik weg ben,

Wie zal hier den boel dan doen?

… KIJK EENS HIER, HIER WONEN WIJ … PAG. 8.

Ga het vischje nu nog zeggen,

Dat ik niet meer heb den tijd

Om te boenen en te koken,

Dat ik hebben moet een meid.”

Piggelmee keek nu zijn vrouwtje

Voor het eerst gramstorig aan,

Maar hij durfde niets te zeggen

En … enfin … hij zou maar gaan.

[16]

Onderweg dacht hij nog telkens

Aan zijn stulpje van weleer

En … dat hij het nu zoo goed had,

Maar … hij floot geen liedje meer.

„Vischje!” riep hij reeds van verre,

„Vischje, vischje, in de zee!!”

„Roep je weêr?” vroeg nu het vischje,

„Roep je, dwergje Piggelmee?”

„Ja, ik!” riep beklemd het ventje,

„Och! mijn vrouw heeft nu geen tijd

Om haar huisje schoon te houden

Zegt ze, en … ze vraagt een meid.”

’t Vischje gaf niet daad’lijk antwoord,

’t Was als of het even dacht,

Maar toen klonk wéér ’t stemgeluidje:

„Dwerg, dat heb ik wel verwacht.”

[17]

Ga naar huis, je zult er vinden

Alles netjes aan den kant

En een meisje vlug en helder.

Ook een uit het dwergenland.”

DE MEID VAN PIGGELMEE.

Piggelmee, vermoeid van ’t loopen

Ging naar huis, zijn vrouwtje was

Ook zoo even thuis gekomen.

Maar niet bijster in haar sas.

„Piggelmee, je moet teruggaan,

Daad’lijk, ’k ben er op gesteld.

Onderweg wou ik wat koopen,

’t Was zoo mooi, maar … ’k had geen geld.

[18]

Ga het vischje nu nog vragen,

Om wat geld, een vollen zak,

’k Moet toch ook de meid betalen.

Dáárna, neem je je gemak.”

…OOK EEN UIT DWERGENLAND.… PAG. 17.

’t Ventje ging met loome schreden

Nog een keer naar ’t vischje heen,

’t Was intusschen laat geworden,

’t Strand lag éénzaam en alléén.

Voor zijn voeten sloop een wezel

Azend op een duinkonijn,

En het ventje schrikte even,

Want och! hij was zelf zoo klein.

[19]

„Vischje!” riep hij reeds van verre,

„Vischje, vischje, in de zee!!”

„Riep je?” klonk het nu weer vroolijk,

„Riep je? vrindje Piggelmee?”

„Ja ik!” riep verruimd het ventje,

„Ja! mijn vrouwtje stuurt mij weer,

Want zij moet de meid betalen

En wat koopen en zoo meer.”

„In ons huisje is nu alles

Wat gemak en vreugde biedt,

Zegt mijn vrouwtje, maar dat ééne,

Geld zegt zij, dat heeft ze niet.”

„Ga maar!” riep nu plots het vischje,

„’t Geven kost mij niemendal,

Daar had ik om moeten denken,

Ga naar huis, het is er al.”

[20]

’t Vischje ging nu naar de diepte,

’t Ventje ging naar huis, ’t werd nacht,

.… In het aardig dwergenhuisje,

Was een zak vol geld gebracht.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

’s Andrendaags was ’t heel gezellig

In het nieuwe dwergenhuis.

Piggelmee die niet meer jaagde,

Bleef nu met de koffie thuis.

„Vrouwtje,” sprak hij toen, „de koffie

Smaakt mij niet, zij is niet goed,

Laat toch eens een beet’re halen,

Geld nu toch in overvloed.

In onze oude, droeve dagen,

Wonend in dien steenen pot,

Dronken wij dezelfde koffie,

Dat is nu toch àl te zot.”

[21]

„Ja, manlief, wat zal ik zeggen,

Grietje vroeg van morgen nog

In den winkel beet’re koffie,

Ze betaalde meer en toch.…

…’T WAS ZOO MOOI, MAAR … ’K HAD GEEN GELD … PAG. 17.

’t Schijnt dezelfde wel te wezen,

Weet je wat je doen moet, man

Ga maar eens aan ’t vischje vragen,

Waar ik beet’re krijgen kan.”

„Dat’s een plan,” sprak nu het ventje,

’s Middags nog ging Piggelmee,

Nu op schoentjes, niet op klompjes

Naar het vischje in de zee.

[22]

„Vischje!” riep hij reeds van verre,

„Vriend’lijk vischje, beste maat.

Ik kom nu niet om te beed’len,

Maar ik kom bij jou om raad.

… VOOR ZIJN VOETEN SLOOP EEN WEZEL … PAG. 13.

’k Drink zoo graag een goed kop koffie

Onze koffie is zoo slecht.

Wáár toch kan ik beet’re krijgen,

Vischje, wáár kan ik terecht?”

Nu werd plotseling het water

Vlak nabij een rimp’lig vlak,

Waar het glanzend toovervischje,

’t Zilv’ren snuitje bóven stak.

[23]

En het sprak zoo klaar en helder,

Veel te wijs nu voor een visch:

„PAKJES KOFFIE van „VAN NELLE”

IS DE BESTE DIE ER IS.

En je kunt ze alom krijgen,

Maar, als je ze halen laat,

Laat de meid er dan op letten,

Dat de naam op ’t pakje staat.”

„Dankje,” sprak het dwergenventje,

„Dankje, vischje, voor dien raad

En je kunt er vast op reek’nen

Dat ’k die koffie halen laat.”

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Vroolijk waren nu de dagen

In het nieuwe dwergenhuis.

Ging het paartje wel eens wand’len,

Met „de koffie” was het thuis.

[24]

Want „Van Nelle’s Pakjes Koffie”

Deed hen spoedig huiswaarts gaan

En ze dronken vele kopjes,

Want .… er kwam geen einde aan.

… DAT DE NAAM OP ’T PAKJE STAAT.… PAG. 23.

’t Was de meid die daarop lette

En die zei het hun terstond,

Dat ze nu zoovéél kon zetten

Uit een enkel half pond.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Maar helaas, wat is op aarde

Blijvend, ook tevredenheid

Wijkt zoo vaak voor nieuwe wenschen,

Wordt verdrongen door den tijd.

[25]

Zóó … ’t is vele maanden later,

Zien we vriendje Piggelmee

Daag’lijks weer zijn wand’ling maken

Naar het vischje in de zee.

… GING HET PAARTJE WEL EENS WAND’LEN.… PAG. 23.

Dan een „dit” en dán een „datje”,

Altijd was het voor zijn vrouw

En altijd als hij terugkwam,

Had vriend Piggelmee berouw.

Soms waarom de melk zoo schiftte,

’t Gas zoo suisde. ’n Andren keer

Wie toch beter brood haar bakte,

’t Brood was lang niet lekker meer.

[26]

En zoo ging het alle dagen,

’s Morgens vroeg of ’s avonds laat

Moest hij ’t vischje wat gaan vragen,

En … het vischje werd niet kwaad.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Eéns, het was zoo koud dien morgen,

Moest onze arme Piggelmee,

Hij wou juist wat langer slapen,

Toch naar ’t vischje, toch naar zee.

Want—kijk hier, „van Nelle’s” koffie

Was wel heerlijk, dáár niet van

Maar ze wou nog beet’re hebben,

… „Vraag het maar aan ’t vischje, man.”

En … het kraagje van zijn jasje,

Voor de koude hóóg nu dicht,

Ging het arme Piggelmeetje

Naar de zee, met bang gezicht.

[27]

„Vischje, vischje,” klonk het angstig,

Over ’t water als een kreet.

„Vischje, ’k moet je weêr wat vragen

En dat doet nu echt mij leed.

… EN ZE DRONKEN VELE KOPJES,… PAG. 24.

„Zie mijn vrouw is zeer tevreden

Met „van Nelle’s” koffie, maar

Ze wou tóch van ’t vischje weten

Of er beet’re is en wáár???”

„Vischje, ik wou heusch niet komen,

Want ik dacht wel, dat wordt mis,

Daar er toch geen beet’re koffie

Dan „van Nelle’s” koffie is.”

[28]

Plots’ling kwam er op het water

Nu een breede rimpelkring,

Wijl het anders kalme vischje

Nu heel boos aan ’t spart’len ging.

… HIJ WOU JUIST WAT LANGER SLAPEN.… PAG. 26.

En zijn antwoord klonk heel driftig

Als uit dicht geschroefde keel:

„Dwerg, ga daad’lijk naar je vrouw toe,

Zeg haar dit: zij eischt te veel.”

Beet’re dan „van Nelle’s” koffie

Is er op heel d’ aarde niet,

’t Geen wel ieder kan begrijpen

Die dien naam op ’t pakje ziet.

[29]

Zeg haar, dat ik haar zal straffen,

’t Spijt mij wel voor jou m’n vrind,

Ga naar huis en ga eens kijken

Hoe je dáár den toestand vindt.”

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Langzaam aan verdween de rimpel

Die op ’t water zichtbaar was,

’t Vischje dook en … als een spiegel

Werd de wijde waterplas.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Piggelmee stond nog te kijken

Toen, in ’t naad’rend avonduur

Ver in zee de zon ging zinken

Als een bol van laaiend vuur.

Diep verslagen ging hij henen,

Angstig nu voor dreigend leed,

Hoog in ’t blauw verdween een reiger

Met een aak’lig schorren kreet.

[30]

Sloffend liep hij door de duinen

En zijn schoentjes wogen meer

Dan hem ooit zijn klompjes wogen

In de dagen van weleer.

… VER IN ZEE DE ZON GING ZINKEN.… PAG. 29.

Toen hij meende dat hij thuis was,

Keek hij als beteuterd rond,

Want de keulsche pot stond dáár weer,

Waar zoo straks zijn huisje stond.

En zijn vrouwtje zat te huilen:

„Piggelmee, wat vrees’lijk lot,

Weêr, nu weêr te moeten wonen

In dien ouden keulschen pot.”

[31]

Och! en ik zou nóg niet klagen

Als ’k behalve jou m’n schat.

Van „van Nelle’s” pakjes koffie

Maar mijn daag’lijksch kopje had.

… WAAR ZOO STRAKS ZIJN HUISJE STOND.… PAG. 30.

Na een nacht van weinig slapen,

Bibb’rend van verdriet en kou,

Ging ons vriendje weêr naar ’t vischje,

Daar hij ’t nog wat vragen wou.

„Vischje,” galmde over ’t water

Nu zijn roepen als een snik,

„Vischje,” kom nog even boven,

Hoor mij aan, één oogenblik.

[32]

Thuis, mijn schuldbewuste vrouwtje

Zit te huilen in haar pot,

Maar ze zou zich tóch getroosten

Haar zoo droef en arm’liik lot.

Als ze van „van Nelle’s” koffie

Nog één enkel pakje had,

„Zeg aan ’t vischje,” riep ze schreiend

„’t Ergste wat ik mis, is dàt.”

„Ventjelief,” sprak nu het vischje,

„Wat ik doe, doe ik om jou,

Want ik heb geen medelijden

Met je ontevreden vrouw.

Wat je zegt is wèl begrijp’lijk,

Zulks is altijd het geval.

Ga getroost naar huis m’n ventje,

Want zoo’n pakje is er al.”

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

[33]

Thuis gekomen vond het ventje

’t Leven heerlijk weêr en goed.

… Van „van Nelle’s pakjes koffie”

Kwam de geur hem tegemoet.

… STEEDS „VAN NELLE’S” KOFFIE DRINKEND, IN-GELUKKIG BIJ ELKAAR. PAG 33.

Tot het einde hunner dagen

Zat het eenzaam dwergenpaar

Steeds „van Nelle’s” koffie drinkend,

In-gelukkig bij elkaâr.

## Colofon

### Codering

Dit boek is weergegeven in oorspronkelijke schrijfwijze. Afgebroken woorden aan het einde van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in het origineel zijn verbeterd. Deze verbeteringen zijn aangegeven in de colofon aan het einde van dit boek.

### Documentgeschiedenis

- 2025-03-07 Begonnen.

### Verbeteringen

De volgende 15 verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:

Bladzijde | Bron | Verbetering | Bewerkingsafstand
--- | --- | --- | ---
5 | .. | … | 1
5, 5, 5, 5, 5, 21 | .. | … | 1
6 | [Niet in bron] | … | 3
6 | . | [Verwijderd] | 1
16 | [Niet in bron] | , | 1
17, 27 | ” | [Verwijderd] | 1
19 | [Niet in bron] | „ | 1
21 | [Niet in bron] | . | 1
24 | T’PAKJE | ’T PAKJE | 2

*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK VAN HET TOOVERVISCHJE ***
Updated editions will replace the previous one—the old editions will be renamed.
Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright law means that no one owns a United States copyright in these works, so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United States without permission and without paying copyright royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to copying and distributing Project Gutenberg™ electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG™ concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you charge for an eBook, except by following the terms of the trademark license, including paying royalties for use of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for copies of this eBook, complying with the trademark license is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, performances and research. Project Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away—you may do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark license, especially commercial redistribution.
START: FULL LICENSE

## THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE

PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
To protect the Project Gutenberg™ mission of promoting the free distribution of electronic works, by using or distributing this work (or any other work associated in any way with the phrase “Project Gutenberg”), you agree to comply with all the terms of the Full Project Gutenberg™ License available with this file or online at www.gutenberg.org/license.
Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg™ electronic works
1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg™ electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to and accept all the terms of this license and intellectual property (trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy all copies of Project Gutenberg™ electronic works in your possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project Gutenberg™ electronic work and you do not agree to be bound by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
1.B. “Project Gutenberg” is a registered trademark. It may only be used on or associated in any way with an electronic work by people who agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few things that you can do with most Project Gutenberg™ electronic works even without complying with the full terms of this agreement. See paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project Gutenberg™ electronic works if you follow the terms of this agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg™ electronic works. See paragraph 1.E below.
1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation (“the Foundation” or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project Gutenberg™ electronic works. Nearly all the individual works in the collection are in the public domain in the United States. If an individual work is unprotected by copyright law in the United States and you are located in the United States, we do not claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, displaying or creating derivative works based on the work as long as all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope that you will support the Project Gutenberg™ mission of promoting free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg™ works in compliance with the terms of this agreement for keeping the Project Gutenberg™ name associated with the work. You can easily comply with the terms of this agreement by keeping this work in the same format with its attached full Project Gutenberg™ License when you share it without charge with others.
1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in a constant state of change. If you are outside the United States, check the laws of your country in addition to the terms of this agreement before downloading, copying, displaying, performing, distributing or creating derivative works based on this work or any other Project Gutenberg™ work. The Foundation makes no representations concerning the copyright status of any work in any country other than the United States.
1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate access to, the full Project Gutenberg™ License must appear prominently whenever any copy of a Project Gutenberg™ work (any work on which the phrase “Project Gutenberg” appears, or with which the phrase “Project Gutenberg” is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, copied or distributed:

> This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you will have to check the laws of the country where you are located before using this eBook.

1.E.2. If an individual Project Gutenberg™ electronic work is derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not contain a notice indicating that it is posted with permission of the copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in the United States without paying any fees or charges. If you are redistributing or providing access to a work with the phrase “Project Gutenberg” associated with or appearing on the work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg™ trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9.
1.E.3. If an individual Project Gutenberg™ electronic work is posted with the permission of the copyright holder, your use and distribution must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked to the Project Gutenberg™ License for all works posted with the permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg™ License terms from this work, or any files containing a part of this work or any other work associated with Project Gutenberg™.
1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this electronic work, or any part of this electronic work, without prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with active links or immediate access to the full terms of the Project Gutenberg™ License.
1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any word processing or hypertext form. However, if you provide access to or distribute copies of a Project Gutenberg™ work in a format other than “Plain Vanilla ASCII” or other format used in the official version posted on the official Project Gutenberg™ website (www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon request, of the work in its original “Plain Vanilla ASCII” or other form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg™ License as specified in paragraph 1.E.1.
1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, performing, copying or distributing any Project Gutenberg™ works unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing access to or distributing Project Gutenberg™ electronic works provided that:

- • You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from the use of Project Gutenberg™ works calculated using the method you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed to the owner of the Project Gutenberg™ trademark, but he has agreed to donate royalties under this paragraph to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid within 60 days following each date on which you prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty payments should be clearly marked as such and sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in Section 4, “Information about donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation.”
- • You provide a full refund of any money paid by a user who notifies you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he does not agree to the terms of the full Project Gutenberg™ License. You must require such a user to return or destroy all copies of the works possessed in a physical medium and discontinue all use of and all access to other copies of Project Gutenberg™ works.
- • You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the electronic work is discovered and reported to you within 90 days of receipt of the work.
- • You comply with all other terms of this agreement for free distribution of Project Gutenberg™ works.

1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg™ electronic work or group of works on different terms than are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of the Project Gutenberg™ trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below.
1.F.
1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread works not protected by U.S. copyright law in creating the Project Gutenberg™ collection. Despite these efforts, Project Gutenberg™ electronic works, and the medium on which they may be stored, may contain “Defects,” such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by your equipment.
1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the “Right of Replacement or Refund” described in paragraph 1.F.3, the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project Gutenberg™ trademark, and any other party distributing a Project Gutenberg™ electronic work under this agreement, disclaim all liability to you for damages, costs and expenses, including legal fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH DAMAGE.
1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a written explanation to the person you received the work from. If you received the work on a physical medium, you must return the medium with your written explanation. The person or entity that provided you with the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a refund. If you received the work electronically, the person or entity providing it to you may choose to give you a second opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy is also defective, you may demand a refund in writing without further opportunities to fix the problem.
1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth in paragraph 1.F.3, this work is provided to you ‘AS-IS’, WITH NO OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone providing copies of Project Gutenberg™ electronic works in accordance with this agreement, and any volunteers associated with the production, promotion and distribution of Project Gutenberg™ electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, that arise directly or indirectly from any of the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg™ work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any Project Gutenberg™ work, and (c) any Defect you cause.
Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg™
Project Gutenberg™ is synonymous with the free distribution of electronic works in formats readable by the widest variety of computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from people in all walks of life.
Volunteers and financial support to provide volunteers with the assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg™’s goals and ensuring that the Project Gutenberg™ collection will remain freely available for generations to come. In 2001, the Project Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure and permanent future for Project Gutenberg™ and future generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 and the Foundation information page at www.gutenberg.org.
Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit 501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal Revenue Service. The Foundation’s EIN or federal tax identification number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by U.S. federal laws and your state’s laws.
The Foundation’s business office is located at 809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up to date contact information can be found at the Foundation’s website and official page at www.gutenberg.org/contact
Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
Project Gutenberg™ depends upon and cannot survive without widespread public support and donations to carry out its mission of increasing the number of public domain and licensed works that can be freely distributed in machine-readable form accessible by the widest array of equipment including outdated equipment. Many small donations ($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt status with the IRS.
The Foundation is committed to complying with the laws regulating charities and charitable donations in all 50 states of the United States. Compliance requirements are not uniform and it takes a considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up with these requirements. We do not solicit donations in locations where we have not received written confirmation of compliance. To SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any particular state visit www.gutenberg.org/donate.
While we cannot and do not solicit contributions from states where we have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition against accepting unsolicited donations from donors in such states who approach us with offers to donate.
International donations are gratefully accepted, but we cannot make any statements concerning tax treatment of donations received from outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
Please check the Project Gutenberg web pages for current donation methods and addresses. Donations are accepted in a number of other ways including checks, online payments and credit card donations. To donate, please visit: www.gutenberg.org/donate.
Section 5. General Information About Project Gutenberg™ electronic works
Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg™ concept of a library of electronic works that could be freely shared with anyone. For forty years, he produced and distributed Project Gutenberg™ eBooks with only a loose network of volunteer support.
Project Gutenberg™ eBooks are often created from several printed editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
Most people start at our website which has the main PG search facility: www.gutenberg.org.
This website includes information about Project Gutenberg™, including how to make donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.